Zadbany kot, to nie tylko kot nakarmiony i wypieszczony, ale przede wszystkim kot odrobaczony i zaszczepiony, nie tylko ten wychodzący.
Podstawowe szczepienia, którymi objęte powinny być wszystkie koty, to szczepienia przeciwko panleukopenii, herpeswiriozie i kaliciwirozie. Panleukopenia, tzw. koci tyfus, jest grozną chorobą, gdyż ma ostry i gwałtowny przebieg, prowadzi do silnego odwodnienia organizmu i bez odpowiedniego leczenia może skutkować śmiercią kota. Wirus ten jest wszechobecny w środowisku, bardzo odporny na czynniki atmosferyczne oraz środki dezynfekujące. Kaliciwiroza i herpeswiroza rzadziej doprowadzają do śmierci, ale są to choroby niezwykle łatwo rozprzestrzeniające się w środowisku kotów. Powodują one zakażenie dróg oddechowych potocznie zwane „kocim katarem” i są szczególnie niebezpieczne dla małych kotów. Herpeswirus bardzo często wywołuje zakażenie latentne, czyli dające objawy kliniczne dopiero po obniżeniu odporności. Dlatego koty, które w przeszłości przechorowały koci katar, mogą mieć jego nawracające objawy nawet do końca życia.
Pierwsze szczepienia kociaka
W pierwszych tygodniach swojego życia kociaki nabierają odporności wraz z mlekiem matki. Żyjąc w małej, ochronnej bańce rodziny i rodzeństwa dorastają powoli, wzmacniając swoje kocie organizmy. Z czasem skład mleka matki zmienia się jednak, a odporność budowana jest przez sam organizm kociaka i wzmocniona m.in. przez podawane w tym wieku szczepienia. Wedle zaleceń WSAVA (The World Small Animal Veterinary Association) szczepienie kociąt należy rozpocząć w okolicach 8-10 tygodni (nie wcześniej niż 7-8 tydzień), tak aby przeciwciała przyswajane od matki nie neutralizowały działania szczepionki. Każde kolejne szczepienie wykonujemy w odstępie 2-4 tygodni od poprzedniego, a ostatnie po ukończeniu przez kocię 16 tygodnia życia.
Do ok. 16-17 tygodnia życia kociak powinien otrzymać 3 dawki szczepionki zasadniczej przeciw herpeswirusowi typu 1, kaliciwirusowi oraz panleukopenii, chyba że z jakiś powodów należało to odsunąć w czasie, na przykład silnego zarobaczenia, choroby, zmiany domu). To najtrudniejsze i najbardziej tragiczne w skutkach choroby kocie, na które co roku umiera wiele kocich maluchów, ale także dorosłych kotów. Z tego względu szczepienie zasadnicze powtarza się rok po ostatniej dawce pierwszej szczepionki.
Cykl szczepień został stworzony po to, aby nie dopuścić do powstania tzw. luki immunologicznej. Jest to stan, kiedy poziom przeciwciał matczynych we krwi kocięcia jest niski, a nie zdążyły powstać jeszcze własne przeciwciała po zaszczepieniu. Po roku od szczepienia kociaka powinno się wykonać tzw. szczepienie przypominające, a w dalszych latach życia co 2-3 lata, w zależności od programu szczepień weterynarii.
Czy może zarazić się kot niewychodzący
Koty te mają mniejsze ryzyko zatknięcia się z chorobami, ale zarazki możemy np. przynieść na butach. Takie zarazki mogą okazać się dla kota szkodliwe. Wirus parwowirozy i panleukopenii mogą przeżyć w środowisku nawet do roku. Wystarczy, że chory zwierzak załatwi się na trawnik czy chodnik.
Koty niewychodzące powinny mieć wykonane szczepienia zasadnicze, czyli przed panleukopenią, kaliciwirozą i herpeswirozą. Dorosłe koty wystarczy szczepić co 3 lata. Niektóre koty, szczególnie żyjące w skupiskach można szczepić przeciwko grzybicy skórnej tj. dermatofitozie lub chlamydii, czyli jednemu z patogenów wywołujących koci katar.
Obowiązkowe szczepienia dla kotów
Szczepienie zasadnicze (kaliciwiroza, herpeswiroza, panleukopenia) powinny być przypominane po roku od pierwszego szczepienia, a u kotów niewychodzących raz na 2-3 lata. W przypadku kotów wychodzących takie szczepienia będą konieczne częściej. Szczepienie wykonuje się po wcześniejszym ustaleniu terminu z weterynarzem, profilaktycznych badaniach i odrobaczeniu.
Szczepienia dodatkowe
Obok szczepień zasadniczych, na podstawie ustaleń opiekuna z lekarzem weterynarii, stylu życia kota i innych zwierząt w jego otoczeniu, zalecane może być wprowadzenie także szczepień dodatkowych. do tego typu szczepień można zaliczyć m.in. białaczkę zakaźną kotów (FeLV) oraz wściekliznę. Jeśli koty żyją w większych grupach, są kotami wychodzącymi lub mają z takimi kontakt, są transportowane międzynarodowo, przebywają w środowisku o zwiększonym ryzyku zarażenia np. w schronisku lub wśród kotów wolnożyjących, szczepienia dodatkowe przeciw białaczce kociej oraz wściekliźnie mogą być wskazane. Przeciwko wściekliźnie szczepimy kota po ukończeniu przez niego 12 tygodnia życia, powtarzamy po roku, a następnie co 2 lata.
Zanim zdecydujemy się na szczepienie kota przeciw FeLV, powinniśmy wykonać test w kierunku chorób zakaźnych, ponieważ jeśli kot jest już zakażony, szczepienie jest bezcelowe. Warto też wykonać test w kierunku FIV czyli nabytego niedoboru immunologicznego kotów.
Kiedy odrobaczamy koty
Zaleca się rozpoczęcie cyklu odrobaczeń w 4-5 tygodniu życia kota, a kolejne około dwóch tygodni pózniej, około tygodnia przed planowanym szczepieniem. Warto również wykonać badanie parazytologiczne kału, żeby sprawdzić, z jakim rodzajem pasożyta możemy mieć styczność, zwłaszcza jeżeli kot ma objawy jelitowo-żołądkowe. Po ukończeniu cyklu szczepień i odrobaczeń zaleca się odrobaczanie kociąt co trzy miesiące aż do ukończenia pierwszego roku życia.
W przypadku kociąt istnieje ryzyko zakażenia się pasożytami od matki drogą laktogenną tzn. przez mleko matki albo drogą pokarmową. W stanie zarobaczenia układ immunologiczny może nie być wystarczająco sprawny do wytworzenia odpowiedniej odporności.
Koty niewychodzące zaleca się odrobaczać co pół roku.
Mięsak poszczepienny
WSAVA podaje wytyczne, w jaki sposób szczepić koty, aby ryzyko wystąpienia mięsaka poszczepiennego było jak najmniejsze. Według badań wiele przypadków tego nowotworu powiązano z wcześniejszymi szczepieniami przeciwko białaczce kociej oraz wściekliźnie.
Wytyczne dotyczące szczepień to przede wszystkim: unikanie szczepień u kotów, u których nie ma do tego wskazań, tj. koty niewychodzące, koty nie mające kontaktu z kotami białaczkowymi oraz stosowanie szczepionek nowej generacji, które nie zawierają adiuwantów, czyli substancji powodujących wzmocnienie odpowiedzi poszczepiennej.
Kolejna sprawa to podawanie szczepionek podskórnie, nie domięśniowo, w ściśle określone miejsca. Powinno się szczepić w obwodzie części kończyn, fałdu brzucha, a nawet ogona, nie natomiast w okolicy międzyłopatkowej.
Bardzo ważne jest, aby pamiętać, że jeśli po iniekcji lub szczepieniu powstanie odczyn lub zgrubienie i zmiana będzie większa niż dwa centymetry oraz nie wchłonie się samoistnie po około 3 miesiącach lub będzie większa niż dwa centymetry i urośnie w ciągu miesiąca, to powinno się taką zmianę usunąć i zbadać histopatologicznie.
